КФУ - факультетлар

Фәнни эшчәнлек

Факультетта филология өчен зур әһәмияткә ия булган түбәндәге комплекслы фәнни тема буенча тикшеренү эшләре алып барыла: "Татар теле, әдәбияты һәм тарихының борынгы заманнан алып бүгенге көнгәчә үсеш-үзгәреш закончалыклары һәм аларны укыту методикасы". Бу тема 7 юнәлешне үз эченә ала:

1. "Татар әдәбияты һәм халык авыз иҗатының үсеш һәм яшәеш үзенчәлекләре: тарих һәм хәзерге заман" - фәнни җитәкчесе проф. Х.Й.Миңнегулов.

Әдәбият белеме, әдәби тәнкыйть, әдәби багланышлар һәм текстологиягә кагылышлы актуаль мәсьәләләр тикшерелә.

Фәнни-тикшеренү эшчәнлеге башка югары уку йортлары, гыйльми оешмалар, бигрәк тә Татарстан Фәннәр Академиясе белән тыгыз бәйләнештә алып барыла.

2. "Татар халкының һәм теленең килеп чыгышы һәм тарихы актуаль мәсьәләләренә мөнәсәбәттә төрки-татар ономастикасын, диалектларын һәм лексикасын тарихи-лингвистик яктан тикшерү" - фәнни җитәкчесе проф. Г.Ф.Саттаров.

Татар теленең һәм башка төрки телләрнең ономастикасын, диалектларын һәм лексикасын тарихи-лингвистик яктан тикшерү. Татар халкының килеп чыгышын һәм тарихын өйрәнү. Төрки (беренче чиратта татар) ономастикасы, диалектологиясе һәм лексикологиясендә гомуми һәм хосусый компонентларны һәм закончалыкларны билгеләү.

Аерым алганда, татар теленең барлык ономастик берәмлекләрен системалы рәвештә тарихи-лингвистик яктан анализлау Казан шәһәре топонимиясендә болгар катламын билгеләргә мөмкинлек бирә. Бу исә Казан шәһәренә 1000 ел элек Идел буе болгарлары тарафыннан нигез салынуына нигезле бер дәлил булып тора.

3. "XIII - XIX гасыр төрки-татар язма истәлекләрен татар әдәби теленең нормалары һәм стильләре формалашу яссылыгында тарихи-лингвистик яктан тикшерү" - фәнни җитәкчесе проф. В.Х.Хаков.

Әлеге юнәлештә эшләүче галимнәр ХШ-ХIX гасырларда һәм соңгырак чорларда барлыкка килгән язма истәлекләрне фәнни эшкәртеп, К.Насыйри, Ф.Кәрими, Г.Исхакый, Ф.Әмирхан кебек язучыларның әдәби әсәрләрен һәм фәнни хезмәтләрен дә өйрәнәләр.

4. "Татар телен, әдәбиятын һәм аларны мәктәптә һәм югары уку йортларында укыту методикасын тикшергәндә инвариантлылык" - фәнни җитәкчесе акад. Т.Н.Галиуллин.

Әлеге юнәлешнең максаты - татар телен, әдәбиятын мәктәптә һәм югары уку йортларында укытуның актуаль мәсьәләләрен билгеләү, хәзерге татар әдәбиятының үсеш закончалыкларын өйрәнү, диалект телләрдәге закончалыклар проблемаларын тикшерү, мәктәп дәреслекләре, программалар һәм дәреслекләр төзү.

5. "XIII-XX гасырларда Идел-Урал төбәге халыкларының тарихы һәм мәдәнияте буенча язма һәм иске басма тарихи чыганаклар" - фәнни җитәкчесе акад. М.А.Госманов.

Фәнни-тикшеренү эшчәнлеге ике төп юнәлештә алып барыла:

  • Археографик экспедицияләр һәм архивлардагы эзләнүләр барышында табылган кулъязма китапларны һәм документаль материалларны фәнни-археографик эшкәртү.
  • Фәнни эзләнүләр вакытында ясалган нәтиҗәләрне һәм күзәтүләрне төрле мәкаләләрдә, докладларда һәм фәнни җәмәгатьчелек алдындагы чыгышларда чагылдыру.

6. "Татар теленең лексик-фразеологик һәм грамматик системалары синхрониядә һәм диахрониядә" - фәнни җитәкчесе проф. Ф.С.Сафиуллина.

Татар теленең лексик-фразеологик һәм грамматик системаларын өйрәнү, татар теленең хәзерге һәм тарихи лексикографиясе, татар телен рус телле аудиториядә укыту методикасын нигезләү һәм татар һәм рус телле мәктәпләр өчен татар теле дәреслекләре төзү буенча актив эш алып барыла.

7. "Татар теленең тарихи грамматикасын тикшерү" - фәнни җитәкчесе проф. Ф.М.Хисамова.

Соңгы вакытта татар теленең вокализм системасы тарихи яссылыкта тикшерелде, "Татар теленең тарихи грамматикасы" курсы программасының яңартылган варианты төзелде.

Факультетта төрле дәрәҗәдәге фәнни конференцияләр уздырыла, аларда факультет укытучылары да актив катнаша. Мәсәлән, ел саен йомгаклау фәнни конференцияләре уза, 2006 елда Муса җәлилнең 100 еллыгы хөрмәтенә "Муса җәлил: иҗаты һәм каһарманлыгы. ХХI гасыр карашы" исемле халыкара конференция, 2008 елда "Глобальләштерү шартларында туган телне һәм мәдәниятләрне саклау проблемалары" исеме белән VII "Идел буе халыклары телләре багланышлары" Халыкара симпозиумы, 2009 елда "Европа цивилизациясенә мөнәсәбәттә татар мәдәнияте" халыкара конференциясе уздырылды.

Ел саен йомгаклау фәнни конференциясенең нәтиҗәсе буларак факультет укытучыларының фәнни хезмәтләре җыентыгы - "Татар филологиясе һәм тарихы факультеты укытучыларының фәнни язмалары" басыла.

Фәнни-тикшереү эшләреннән тыш, факультетыбыз укытучылары ТР Мәгариф һәм фән министрлыгы белән берлектә, Казан һәм Татарстан мәктәпләрендә фәнни-методик эшчәнлек тә алып баралар. Алар укучыларның Лобачевский исемендәге Идел буе фәнни конференциясе эшендә дә актив катнаша. Бу эшчәнлекнең максаты - туган телгә, әдәбиятка, тарихка мәхәббәт тәрбияләү, сәләтле балаларны татар филологиясе һәм тарихы өлкәсендәге фәнни-тикшеренү эшенә җәлеп итү. Укытучыларыбыз Казан шәһәренең Мәгариф идарәсе, ТР Мәгариф һәм фән министрлыгы белән берлектә татар теле һәм әдәбиятыннан шәһәр, район һәм республика олимпиадаларын оештыралар. Республика олимпиадаларында җиңүчеләр факультетыбызга укырга кергәндә өстенлекләргә ия булалар.



 




© 1995-2011 Казан федераль университеты